ავტორი - კოკა წერეთელი
ყოველ ახალ საწარმოს, სასტუმროს, ფერმას თუ საცხოვრებელ კორპუსს ელექტროენერგია სჭირდება. როცა ეკონომიკის განვითარებაზე ვსაუბრობთ, ისიც უნდა გვქონდეს გააზრებული, საიდან მივიღებთ ენერგიას ამ განვითარებისთვის.
საქართველოს წყლის, ქარისა და მზის რესურსი აქვს. თუმცა რესურსის არსებობა და მისი გამოყენება სხვადასხვა რამეა. მდინარე, ქარი და მზიანი დღე თავისით ვერ უზრუნველყოფს ჩვენს სახლებსა და საწარმოებს ელექტროენერგიით. ამისთვის საჭიროა აშენებული სადგურები, გამართული ქსელი და გრძელვადიანი დაგეგმვა.
საჭიროებას ციფრებიც აჩვენებს. ესკოს 2025 წლის ბალანსით, საქართველოში დაახლოებით 13,84 მილიარდი კილოვატსაათი ელექტროენერგია გამომუშავდა, ქვეყნის მოხმარებამ კი, დანაკარგებისა და სადგურების საკუთარი მოხმარების ჩათვლით, 14,88 მილიარდი შეადგინა. სხვაობა მილიარდ კილოვატსაათს აღემატებოდა. წლის განმავლობაში ქვეყანამ ელექტროენერგია შემოიტანა კიდეც და გაიტანა კიდეც, მაგრამ იმპორტი ექსპორტს მნიშვნელოვნად აჭარბებდა. ესკოს 2025 წლის ბალანსი.
ამ საკითხს მხოლოდ წლიური ჯამით ვერ შევაფასებთ. მნიშვნელოვანია, როდის გვჭირდება ელექტროენერგია და როდის შეგვიძლია მისი წარმოება.
საქართველოს ელექტროენერგიის დიდი ნაწილი ჰესებზე მოდის. წყალუხვ პერიოდში მათი შესაძლებლობები იზრდება, ზამთარში კი წყლის ნაკადის შემცირება წარმოებაზეც აისახება. ამ დროს მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად უფრო მნიშვნელოვანი ხდება თბოსადგურები და იმპორტი. სწორედ ამ სეზონურ სირთულეზე მიუთითებს განახლებადი ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოც და გამოსავლის ერთ-ერთ გზად ქარისა და მზის რესურსების ათვისებას ასახელებს. IRENA-ს შეფასება საქართველოს შესახებ.
ამიტომ საქართველოს ახალი ელექტროსადგურები სჭირდება. თითოეული პროექტის ღირებულება იმითაც უნდა განვსაზღვროთ, რამდენ ენერგიას მოგვცემს და რამდენად დაემთხვევა მისი გამომუშავება ქვეყნის საჭიროებას.
ქარისა და მზის სადგურებმა ამ საქმეში მნიშვნელოვანი წვლილი უნდა შეიტანონ. ისინი გვაძლევს შესაძლებლობას, ელექტროენერგიის წარმოებისთვის მეტი ადგილობრივი რესურსი გამოვიყენოთ და წარმოება სხვადასხვა წყაროზე გავანაწილოთ.
მზის ენერგია დღის საათებში გვეხმარება. მისი გამოყენება შესაძლებელია როგორც დიდი სადგურებით, ისე საწარმოების, საწყობებისა და სხვა შენობების სახურავებზე დამონტაჟებული პანელებით. ქარის სადგურებს კი ელექტროენერგიის წარმოება ღამითაც შეუძლიათ, როცა შესაბამისი ქარია. კონკრეტული ადგილის სწორად შერჩევა და წინასწარი გაზომვები აქ გადამწყვეტია.
ცხადია, ქარი მუდმივად ერთნაირად არ ქრის და მზის სადგური ღამით ვერ მუშაობს. ეს მათი გამოყენების დაგეგმვის ნაწილია. საჭიროა სხვადასხვა წყაროს შეთანხმებული მუშაობა, გამართული გადამცემი ქსელი, ენერგიის დაგროვების სისტემები და ისეთი სადგურები, რომლებიც საჭიროებისას გამომუშავებას გაზრდიან. საერთაშორისო გამოცდილებით, სწორედ ამ საშუალებების ერთობლიობა იძლევა ქარისა და მზის ენერგიის საიმედოდ გამოყენების შესაძლებლობას. ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს შეფასება.
ამ საერთო საქმეში თავისი ადგილი აქვს გოგნის ქარის ელექტროსადგურსაც. კომპანიის ინფორმაციით, პროექტი 187 მეგავატის დადგმულ სიმძლავრესა და 200 მილიონ დოლარზე მეტ ინვესტიციას ითვალისწინებს, ხოლო გამომუშავებული ელექტროენერგია ქვეყნის შიდა საჭიროებებს უნდა მოხმარდეს. მისი ამოქმედება ადგილობრივი წარმოების გაზრდისა და იმპორტზე დამოკიდებულების შემცირების დამატებით შესაძლებლობას შექმნის. კომპანიის განცხადება.
გოგნი, ისევე როგორც სხვა ახალი სადგურები, საერთო ენერგოსისტემის ნაწილია. ქვეყნის საჭიროებას რამდენიმე კარგად დაგეგმილი პროექტი, არსებული სადგურების განახლება და ქსელის გაძლიერება ერთობლივად უნდა პასუხობდეს.
მშენებლობის ხარისხიც ამ შედეგის ნაწილია. გარემოზე ზემოქმედების შემცირება, უსაფრთხოება, მოსახლეობის ინფორმირება და კომპანიის ვალდებულებების შესრულება პროექტს უფრო საიმედოს ხდის. ადგილობრივმა მოსახლეობამ სარგებელიც უნდა დაინახოს დასაქმებაში, პროფესიულ ცოდნაში, ინფრასტრუქტურასა და გააზრებულ სოციალურ პროგრამებში.
ახალი წარმოება და ენერგიის გონივრული გამოყენება ერთმანეთს უნდა ავსებდეს.
ენერგეტიკული დამოუკიდებლობა საკუთარი შესაძლებლობების გაზრდას ნიშნავს. რაც მეტი ენერგიის წარმოება შეგვიძლია საჭირო დროს, მით მეტი არჩევანი და მოქმედების თავისუფლება გვაქვს.
თუ გვინდა მეტი საწარმო, მეტი სამუშაო ადგილი და ძლიერი ეკონომიკა, მათთვის საჭირო ენერგიის შექმნაზეც დღესვე უნდა ვიზრუნოთ. ქარისა და მზის სადგურების განვითარება ამ ამოცანის მნიშვნელოვანი ნაწილია. საქართველოს აქვს რესურსი, რომელიც სწორად დაგეგმილი და პასუხისმგებლობით განხორციელებული პროექტებით რეალურ სარგებლად უნდა ვაქციოთ.
