ფრანგ ქიმიკოს ანრი კაგანსა და იაპონელ ქიმიკოს კენსო სოაის ქიმიის დარგში 2026 წლის ნობელის პრემია მიენიჭათ. მათ ჯილდო ასიმეტრიულ ორგანულ სინთეზში არაწრფივი ეფექტებისა და ავტოკატალიზის აღმოჩენისთვის დაიმსახურეს.
ნობელის კომიტეტის განმარტებით, ანრი კაგანმა აღმოაჩინა ქიმიური რეაქციების მართვის ახალი მეთოდი, რომელიც ორი სარკისებური ფორმიდან, ენანტიომერიდან, ერთ-ერთის გაცილებით დიდი რაოდენობით მიღების შესაძლებლობას იძლევა. აღმოჩენამ მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა ფარმაცევტული პრეპარატების, არომატიზატორების, სურნელოვანი ნივთიერებებისა და ახალი მასალების წარმოებისთვის საჭირო ქიმიური რეაქციების განვითარებაზე.
„ანრი კაგანმა აღმოაჩინა ქიმიური რეაქციების მართვის ახალი მეთოდი, რომელიც საშუალებას იძლევა, ორი სარკისებური ფორმიდან, ენანტიომერიდან, ერთი მეორესთან შედარებით მნიშვნელოვნად უფრო დიდი რაოდენობით მივიღოთ, ვიდრე ეს მანამდე შესაძლებლად მიიჩნეოდა“, – ნათქვამია ორგანიზატორების განცხადებაში.
კენსო სოაიმ კი შექმნა პირველი ქიმიური რეაქცია, რომლის დროსაც პრაქტიკულად მხოლოდ ერთი ენანტიომერი წარმოიქმნება.
„თავად სიცოცხლის გარდა, მსგავსი შედეგი მანამდე მხოლოდ ცოცხალ სისტემებში იყო ცნობილი. სოაის რეაქცია ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი ქიმიური ექსპერიმენტია, რაც კი ოდესმე ჩატარებულა“, – აღნიშნავენ ნობელის პრემიის ორგანიზატორები.
2026 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატების გამოცხადება 5 ოქტომბერს დაიწყო და 12 ოქტომბრამდე გაგრძელდება. Nobel Prize
უკვე გამოცხადებულია კიდევ ორი სამეცნიერო დარგის ლაურეატები. ფიზიოლოგიისა და მედიცინის დარგში ნობელის პრემია კარლ დაისეროთს, პეტერ ჰეგემანსა და გეორგ ნაგელს მიენიჭათ არხროდოფსინის აღმოჩენისა და ოპტოგენეტიკის განვითარებისთვის. ოფიციალური ნობელის წყარო ადასტურებს, რომ 2026 წლის მედიცინის პრემიის შედეგები 5 ოქტომბერს გამოცხადდა. Nobel Prize
ფიზიკის დარგში 2026 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ფრენსის ჰალზენია.
ნობელის კვირეული ხვალ, 8 ოქტომბერს, ლიტერატურის დარგში პრემიის ლაურეატის გამოცხადებით გაგრძელდება. შემდეგ გამოცხადდება მშვიდობის დარგში პრემიის მფლობელი, ხოლო 12 ოქტომბერს ნობელის კვირეულს ეკონომიკურ მეცნიერებებში პრემიის გამოცხადება დაასრულებს. Nobel Prize
