უკრაინის კრიზისი, ირანის ომი და საქართველოს ბედი: ექსპერტები ქვეყნის მთავარ გამოწვევებზე

მრგვალმა მაგიდამ „უკრაინის კრიზისი - გავლენა საქართველოზე და შედეგები მსოფლიოსთვის“ შეკრიბა პოლიტოლოგები და ექსპერტები, რომლებმაც განეხილათ, თუ როგორ აისახება გლობალური რყევები საქართველოს მდგომარეობაზე.

ტრადიციისამებრ, ღონისძიებას უძღვებოდა გაზეთ „თავისუფალი საქართველოს“ მთავარი რედაქტორი ტატო ლასხიშვილი.

საქართველო ტურბულენტობის ეპოქაში: ძველი წესები აღარ მოქმედებს

სტრატეგიული დაგეგმარების ცენტრის ხელმძღვანელმა, პოლიტტექნოლოგმა და მეცნიერებათა დოქტორმა ლევან მამალაძემ ზოგადი კონტექსტი მონიშნა: მსოფლიო ტურბულენტობის ზონაში შევიდა, სადაც საერთაშორისო სამართალი ფაქტობრივად აღარ მოქმედებს.

„საერთაშორისო ნორმები მოიგონეს პატარა ერებისა და ქვეყნებისთვის. დიდი ქვეყნებისთვის ისინი უბრალოდ გავლენის ბერკეტს წარმოადგენენ. ახლა ესეც წაშლილია“, - განაცხადა მან.

მისი თქმით, უკრაინის ფაქტორი საქართველოსთვის კვლავ საკვანძო მნიშვნელობისაა. დასავლეთი, პირველ რიგში ევროკავშირი და დიდი ბრიტანეთი, ქვეყანას არა პარტნიორად, არამედ რუსეთზე ზეწოლის ინსტრუმენტად - ბუფერულ ზონად მიიჩნევს. ამით აიხსნება მზარდი გარე ზეწოლა, მათ შორის სანქციები ქართული მედიის წინააღმდეგ.

მამალაძე დარწმუნებულია, რომ ამ ზეწოლის შემსუბუქების ერთადერთი იმედი წამყვან ევროპულ ქვეყნებში ხელისუფლებაში უფრო კონსერვატიული ძალების მოსვლაა, რომლებიც არ არიან დაინტერესებულნი „ღირებულებების“ ექსპორტით. მანამდე კი საქართველო იძულებულია ბალანსი მოძებნოს - აქტიურად იმუშაოს ერთდროულად ჩინეთთან, თურქეთთან და შეერთებულ შტატებთან.

„ქაოსის ექსპორტი“: მაიდნის გაკვეთილები თბილისისთვის

საერთაშორისო ჟურნალისტმა გიორგი ჯაბიშვილმა, რომელიც ბოლო შვიდი წლის განმავლობაში აშუქებდა რეგიონში მიმდინარე მოვლენებს რუსული სახელმწიფო მედიისთვის, პირდაპირი პარალელი გაავლო უკრაინულ მაიდანსა და რუსთველის გამზირზე საქართველოს დესტაბილიზაციის მცდელობებს შორის.

მისი თქმით, „ფერადი რევოლუციების“ ტექნოლოგია უცვლელი რჩება: გარე დაფინანსება, ახალგაზრდების მომზადება უსაფრთხოების ძალებისთვის წინააღმდეგობის გასაწევად და ტრენინგები ადმინისტრაციული შენობების ხელში ჩაგდების შესახებ. თბილისში ის პირადად აკვირდებოდა ორგანიზაცია CANVAS-ის მუშაობას — იგივე ორგანიზაციის, რომელიც მაიდანის წინ მოქმედებდა უკრაინაში — იდენტური სიმბოლიკითა და სახელმძღვანელოებით.

„იგივე ადამიანები, რომლებიც უკრაინაში მიმდინარე მოვლენების პატრონაჟს ახორციელებდნენ, ასევე გამოვიდნენ რუსთველის გამზირზეც. პლაკატებზე ინგლისურად წერდნენ - პატრონისთვის, მათთვის, ვინც მუსიკას უკვეთავს. დასავლელმა ჟურნალისტებმა ვერ შეამჩნიეს მოლოტოვის კოქტეილების სროლა სპეცრაზმისკენ, მაგრამ შენიშნეს რომ ხალხი ევროპულ ღირებულებებს ითხოვდა“, - თქვა ჯაბიშვილმა.

ის დარწმუნებულია, რომ საქართველოს უსაფრთხოების ძალებმა გაუძლეს ზუსტად იმიტომ, რომ იცავდნენ არა პოლიტიკურ ჯგუფს, არამედ სახელმწიფოებრიობას. „საქართველომ პრაქტიკულად ერთი გასროლის გარეშე დაიცვა თავისი ღირებულებები, კულტურა და ტერიტორია“, - დაასკვნა ჟურნალისტმა.

რუსეთი და საქართველო: ბურთი მოედნის ცენტრში

პოლიტოლოგმა და კონფლიქტოლოგმა ლალი მოროშკინამ ყურადღება გაამახვილა რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობებზე. მან მაღალი შეფასება მისცა იმ ფაქტს, რომ ვლადიმირ პუტინის პირადი წარმომადგენელი მიხაილ შვიდკოი პატრიარქ ილია II-ის სამგლოვიარო ღონისძიებებს დაესწრო და ეს ევროკავშირის დემონსტრაციულ დუმილს შეადარა.

„ევროკავშირი და ევროპარლამენტი, რომლებიც მყისიერად რეაგირებენ ყველაფერზე, რაც საქართველოში ხდება, მოულოდნელად გაჩუმდნენ და დაივიწყეს, რომ საქართველო გლოვობს“, - თქვა მან.

მისი თქმით, უკრაინაც არ გამოეხმაურა - მიუხედავად იმისა, რომ საქართველომ მისთვის გააკეთა. მოროშკინა დარწმუნებულია, რომ რუსეთთან პირდაპირი მოლაპარაკებები არის არა ვარიანტი, არამედ აუცილებლობა.

„რუსეთთან მოლაპარაკებები ამჟამად საქართველოსთვის ყველაზე მნიშვნელოვანია; ეს გვიხსნის მომავალი პრობლემებისგან. მტერს არ სძინავს და ის ფაქტი, რომ ამჟამად ტაიმაუტი აქვს აღებული, კიდევ უფრო უარესია. შემდეგ გაორმაგებული ძალით დაგვესხმებიან თავს. დროა პირდაპირი დიალოგი დავიწყოთ“, - თქვა მან.

ისტორიკოსმა და პოლიტოლოგმა გიგი მაღლაკელიძემ ეს პოზიცია გაიზიარა. მისი აზრით, რუსეთთან დიალოგს ალტერნატივა არ აქვს.

„ჩვენ აუცილებლად უნდა დავიწყოთ დიალოგი რუსეთთან - ნებისმიერ ფორმატში: ჰუმანიტარული, სპორტული, სავაჭრო, პოლიტიკური. თუ ვინმე კითხვის ნიშანს დასვამს სიტყვა „დიალოგის“ გვერდით, ასეთ ადამიანთან სალაპარაკო არაფერია“, - დაეთანხმა მაღლაკელიძე.

მან ასევე ყურადღება გაამა პროფესიონალი კადრების მწვავე დეფიციტზე, რომლებსაც შეუძლიათ ასეთი სამუშაოს შესრულება. ქვეყნის ინტელექტუალური და დიპლომატიური პოტენციალი ყოველწლიურად მცირდება და სახელმწიფო ვალდებულია დაუყოვნებლივ გამოიყენოს იგი.

ლევან მამალაძემ დასძინა: დისკუსიები იმის შესახებ, თუ ვის მხარესაა ბურთი, არაფრისმომცემია. საქართველო არ შეუერთდა ანტირუსულ კოალიციებს, არ დაუჭირა მხარი სანქციებს და არ შეუქმნია საფრთხეები - თუმცა გასულ წელს რუსეთთან ურთიერთობები მხოლოდ გაუარესდა. ეს არის ჩიხი, საიდანაც გამოსვლა ახალი იდეებისა და რეალური პროგრესის გარეშე შეუძლებელია.

ირანის საკითხი: რეგიონის ახალი მიზიდულობის ცენტრი

თავის მხრივ, საქართველოს კომპლექსური პრობლემების კვლევითი ცენტრის დირექტორმა ლევან მეტრეველმა ირანის მიმართულებას საქართველოსთვის ამჟამად ყველაზე მნიშვნელოვანი უწოდა ყველა სამეზობლო ურთიერთობას შორის:

„ირანის არმიამ უკვე განაცხადა, რომ აშშ-ს მიერ წამოყენებული 15 პირობა მიუღებელია. და გასაგებია რატომ - ამ პირობების მიღება კაპიტულაციას ნიშნავს. ირანი კი ამჟამად ასეთი ქვეყანა არ არის. მე ღრმად ვარ დარწმუნებული: ირანი ამ ომს არ წააგებს. მისი დასრულების შემდეგ, ირანის როლი - არა მხოლოდ ახლო აღმოსავლეთში, არამედ სამხრეთ კავკასიაშიც - მნიშვნელოვნად გაიზრდება.“

ექსპერტის თქმით, ეს გასათვალისწინებელია, ნაწილობრივ იმიტომ, რომ ირანში (ძირითადად ფერეიდანში, ისპაჰანის პროვინციაში) ათასობით ეთნიკური ქართველი ცხოვრობს და ომის ყველა სირთულეს განიცდის.

მეტრეველმა წამოაყენა ინიციატივა, გაზეთ „თავისუფალი საქართველოს“ გამოყენებით მოხდეს ირანის ელჩთან შეხვედრა, რათა პირველი წყაროდან ქვეყანაში არსებული ვითარებისა და თანამემამულეების ბედის შესახებ ინფორმაცია მიიღონ.

მამალაძემ ასევე წარადგინა ირან-ამერიკის კონფლიქტის განვითარების რამდენიმე სცენარი. ის ყველაზე რეალისტურად მიიჩნევს ისეთ სცენარს, რომლის დროსაც შეერთებული შტატები „გამარჯვებას“ გამოაცხადებს და უკან დაიხევს - ფაქტობრივად უშედეგოდ, რის შემდეგაც ირანის გავლენა სპარსეთის ყურეში და კონტროლი ჰორმუზის სრუტეზე მნიშვნელოვნად გაიზრდება.

სხვა სცენარები - კუნძულების შტურმით აღება ან თეირანში რეჟიმის სრული შეცვლის მცდელობა თურქეთისა და აზერბაიჯანის ჩართულობით - ნაკლებად სავარაუდოდ შეაფასა, მაგრამ არ გამორიცხა.

ნებისმიერ შემთხვევაში საქართველო ზეწოლის ქვეშ იქნება: მის ტერიტორიაზე გადის კასპიის- შავი ზღვის დერეფანი, ერთ-ერთი იმ მცირერიცხოვან სტაბილურ ლოჯისტიკურ მარშრუტთაგანი რეგიონული ქაოსის პირობებში.

განსხვავებული აქცენტების მიუხედავად, მრგვალი მაგიდის მონაწილეები ერთ მთავარ საკითხზე შეთანხმდნენ: საქართველო იმ ეტაპზეა, როდესაც გადაწყვეტილებების მიღების გადადება აღარ შეიძლება. ქვეყანამ რუსეთთან პირდაპირი დიალოგი უნდა აწარმოოს, რეალისტურად შეაფასოს ირანის მზარდი მნიშვნელობა, არ წამოეგოს გარე მოთამაშეების მხრიდან საკუთარი მიზნებისთვის გამოყენების მცდელობებს და დაეყრდნოს საკუთარ ინტელექტუალურ და დიპლომატიურ პოტენციალს, სანამ ის ჯერ კიდევ არსებობს.

https://www.youtube.com/watch?v=IkWMhzPYlCA (მოროშკინა)

https://www.youtube.com/watch?v=h2DHYMb2YRk (ჯაბიშვილი)

https://www.youtube.com/watch?v=9IX9EsigDDQ&t=2s (მეტრეველი)

https://www.youtube.com/watch?v=KcEP753vK40  (მამალაძე)

https://www.youtube.com/watch?v=L0Yd8UimLGc (მაღლაკელიძე)